HuidaandoeningenRobijnvlekjes (cherry angioma): oorzaken, gevaar en verwijderen

Robijnvlekjes (cherry angioma): oorzaken, gevaar en verwijderen

Meerdere donkerrode cherry angiomen, verheven goedaardige vaatgezwellen zichtbaar op de huid.

Robijnvlekjes zijn kleine, felrode bultjes of vlekjes op de huid, opgebouwd uit piepkleine bloedvaatjes. Artsen noemen ze cherry angiomen of seniele angiomen (angioma senilis). Ze zijn onschuldig: ze worden nooit kwaadaardig, zijn niet besmettelijk en hoeven niet behandeld te worden. Bijna iedereen krijgt ze vroeg of laat, en met de jaren komen er meer bij. Je kunt ze laten weghalen als ze je storen of vaak gaan bloeden. Wel is het belangrijk dat een rood of zwart plekje echt een robijnvlekje is, en niet een van de weinige lookalikes die wel aandacht nodig hebben.

Wat zijn robijnvlekjes?

Een angioom is een goedaardige woekering van bloedvaatjes in de huid. Het ontstaat als de cellen aan de binnenkant van een bloedvat zich gaan vermenigvuldigen (DermNet). Het robijnvlekje is de meest voorkomende vorm bij volwassenen. Medisch gezien is het een echt capillair hemangioom, een kluwen van de kleinste bloedvaatjes.

Je komt veel namen tegen voor hetzelfde plekje. Volgens huidziekten.nl, het naslagwerk van een dermatoloog van Amsterdam UMC, zijn dat onder meer angioma senilis, haemangioma senilis, cherry angioma, ruby spots, ouderdomshemangioom en bloedvin. In Vlaanderen hoor je ook robijnrode angiomen, bloedblaartjes of kersenwratjes (gezondheid.be). Het gaat steeds om hetzelfde onschuldige vaatbultje.

Angiomen kunnen al bij baby's ontstaan, zoals het infantiel hemangioom (de aardbeivlek), of pas later in het leven. Het robijnvlekje hoort bij die tweede groep.

Wie krijgt robijnvlekjes?

  • Vooral mensen vanaf 30 tot 40 jaar. Volgens de Cleveland Clinic heeft ongeveer de helft van de volwassenen na het dertigste jaar robijnvlekjes. Vanaf ongeveer 40 jaar neemt het aantal duidelijk toe, en naar schatting 75% van de mensen boven de 75 heeft ze (DermNet).
  • Ook jongeren. Ondanks de naam 'seniel' (ouderdoms-) komen ze ook bij jonge mensen voor: ongeveer 5% van de tieners heeft er een of meer (DermNet).
  • Mannen en vrouwen, elke huidskleur. Er is geen verschil tussen geslachten of afkomst. Op een lichte huid vallen ze alleen meer op dan op een donkere huid (DermNet).
  • Familie. Vaak hebben ouders, broers of zussen ze ook (DermNet).
  • Zwangerschap. Volgens de Cleveland Clinic zie je robijnvlekjes vaak bij zwangere vrouwen, waarschijnlijk door de hormonen. Na de bevalling worden ze vaak kleiner of verdwijnen ze.

Hoe ontstaan robijnvlekjes?

De precieze oorzaak is niet bekend (huidziekten.nl). Genetisch onderzoek vond in veel robijnvlekjes kleine veranderingen in twee genen, GNAQ en GNA11 (DermNet). Die ontstaan in de cellen van het vlekje zelf en zijn niet erfelijk. Waarom de een er tientallen krijgt en de ander bijna geen, is minder duidelijk. Deze factoren spelen mee:

  • ouder worden, verreweg de belangrijkste factor (DermNet);
  • hormonen tijdens de zwangerschap (Cleveland Clinic);
  • erfelijke aanleg (DermNet);
  • contact met bepaalde chemische stoffen, zoals broomverbindingen en het oplosmiddel butoxyethanol (Cleveland Clinic).

Twee populaire verklaringen kloppen niet. De zon is geen bekende oorzaak: robijnvlekjes zitten het vaakst op de romp, dus op huid die meestal bedekt is. En ze zijn ook geen teken van een leverziekte. De rode plekjes die bij leverziekten horen, zijn spinnetjes (spider naevi): een ander soort vlekje, met een rood puntje in het midden en fijne vaatjes die er als pootjes omheen lopen.

Hoe zien robijnvlekjes eruit?

  • Vorm en grootte: eerst een plat rood stipje zo groot als een speldenknop, later vaak een glad, scherp begrensd, licht bol bultje. Volgens huidziekten.nl zijn ze meestal 1 tot 6 mm groot; DermNet noemt een doorsnede van 1 mm tot 1 cm.
  • Kleur: felrood of kersenrood, soms paars of blauwig. Een vlekje kan plotseling zwart worden als het bloed erin stolt (zie hieronder).
  • Drukken: een robijnvlekje verdwijnt niet als je erop drukt (gezondheid.be). Bij een spinnetje trekt de roodheid bij druk wel helemaal weg.
  • Aantal: meestal meerdere, vaak tientallen, verspreid over het lichaam (huidziekten.nl). Er kunnen nieuwe naast de oude ontstaan.
  • Plek: vooral op de romp (borst, buik, rug), de armen en de benen, soms in het gezicht. Op de handen en voeten zie je ze zelden, en op de slijmvliezen bijna nooit (DermNet, huidziekten.nl).
  • Klachten: geen. Een robijnvlekje doet geen pijn en jeukt niet. Omdat het uit bloedvaatjes bestaat, kan het wel flink bloeden als je eraan krabt, erlangs scheert of als kleding erover schuurt (gezondheid.be).
Een donkerrood robijnvlekje op een behaarde onderarmTwee robijnvlekjes van dichtbij: felrode, gladde bultjes op de huid van de romp

Links: één robijnvlekje. Rechts: twee robijnvlekjes van dichtbij, felrood, glad en scherp begrensd.

Een zwart geworden robijnvlekje. Stolt het bloed in een robijnvlekje (trombose), dan kan het vrij plotseling paarszwart of zwart worden. Zo'n vlekje is onschuldig, maar met het blote oog is het niet te onderscheiden van een melanoom dat als knobbeltje groeit. Met een dermatoscoop, een vergrootglas met eigen licht, is de rode of paarse kleur meestal weer goed te zien (DermNet). Blijft er twijfel, dan wordt het plekje weggehaald en onder de microscoop bekeken. Laat een vlekje dat plotseling zwart is geworden daarom altijd door een arts bekijken.

Waarom krijg ik ineens zoveel robijnvlekjes?

Meestal is het antwoord de leeftijd. Vanaf ongeveer je veertigste neemt het aantal duidelijk toe (DermNet), en een paar nieuwe per jaar is dan normaal. Een zwangerschap is de andere veelvoorkomende reden. Echt plotseling tientallen nieuwe vlekjes in een paar weken, een zogenaamde eruptie, is ongewoon. DermNet noemt dat in zeldzame gevallen beschreven bij kanker elders in het lichaam, en ook bij zwangerschap. Krijg je in korte tijd heel veel nieuwe vlekjes, zeker samen met afvallen zonder reden, moeheid, nachtzweten of koorts, ga dan naar je huisarts. Niet omdat de vlekjes zelf gevaarlijk zijn, maar omdat de arts dan naar de oorzaak wil kijken.

Robijnvlekje of hemangioom?

In het dagelijks taalgebruik lopen deze woorden door elkaar, en een robijnvlekje heet soms ook ouderdomshemangioom. Het infantiel hemangioom, de aardbeivlek bij baby's, is echter iets anders. Dat ontstaat in de eerste weken na de geboorte, groeit een paar maanden snel en wordt daarna in de loop van jaren vanzelf kleiner. Robijnvlekjes ontstaan bij volwassenen, groeien heel langzaam en verdwijnen bijna nooit vanzelf.

Zijn robijnvlekjes gevaarlijk?

Nee. Een robijnvlekje is goedaardig en blijft goedaardig; het kan geen huidkanker worden (DermNet, gezondheid.be). Het risico zit aan de andere kant: een rood of roze bultje dat geen robijnvlekje is, kan per ongeluk voor een robijnvlekje worden aangezien. Het amelanotisch melanoom, een vorm van melanoom met weinig of geen bruine kleur, is goed voor ongeveer 2 tot 20% van alle melanomen en is vaak rood of roze (DermNet). Zo'n melanoom voldoet vaak niet aan de bekende ABCDE-regels voor moedervlekken. Daarom gebruiken dermatologen ook de '3 R's': Red (rood), Raised (verheven) en Recent change (recent veranderd) (DermNet).

De vuistregel is dus eenvoudig. Lijkt een rood vlekje op je andere robijnvlekjes en is het niet veranderd, dan is het vrijwel zeker een robijnvlekje. Een vlekje dat nieuw is en groeit, van kleur verandert, zonder stoten bloedt of er anders uitziet dan de rest, laat je onderzoeken.

Robijnvlekje of iets anders? De lookalikes

Niet elk rood puntje is een robijnvlekje. DermNet en huidziekten.nl noemen onder meer het angiokeratoom, het spinnetje, het pyogeen granuloom, het basaalcelcarcinoom, het amelanotisch melanoom, het Kaposi-sarcoom, bacillaire angiomatose en petechiën als plekjes die erop kunnen lijken. In de tabel staan er nog een paar bij:

PlekjeHoe het verschilt van een robijnvlekje
Spinnetje (spider naevus)Een rood puntje in het midden met fijne rode vaatjes eromheen. Bij druk trekt het helemaal weg en het kleurt meteen weer terug. Vaak in het gezicht, de hals en op de bovenborst. Meerdere tegelijk kunnen samenhangen met zwangerschap en leverziekten.
AngiokeratoomEen blauwrood tot paars bultje met een ruw, schilferig of wratachtig oppervlak, dat met de tijd ruwer wordt.
Pyogeen granuloomEen rood, vlezig knobbeltje dat in een paar weken opkomt en groeit, vaak aan een vinger of in het gezicht, na een klein wondje of tijdens een zwangerschap. Bloedt heel makkelijk.
Venous lake (veneus meertje)Een zacht, indrukbaar blauw of paars plekje, meestal op de onderlip of een oorlel van een oudere persoon. Loopt leeg als je erop drukt.
Amelanotisch of nodulair melanoomEen nieuw of veranderend roze, rood, huidkleurig of zwart knobbeltje dat in weken tot maanden groeit, kan bloeden of jeuken en vaak niet aan de ABCDE-regels voldoet. Denk aan de 3 R's.
Nodulair basaalcelcarcinoomEen glanzend, parelachtig knobbeltje met fijne zichtbare vaatjes dat maandenlang doorgroeit en een korstje of wondje kan krijgen, meestal op huid die veel zon krijgt.
Kaposi-sarcoomRode tot paarse vlekken, plaques of knobbels, vaak eerst op de onderbenen, meestal bij mensen met een verminderde afweer.
Bacillaire angiomatoseRoodpaarse bultjes en knobbeltjes die makkelijk bloeden, door een bacteriële infectie bij mensen met een verminderde afweer, vaak met koorts.
GlomustumorEén roodblauw knobbeltje in of naast het nagelbed dat erg pijnlijk is, vooral bij kou of druk.
DermatofibroomEen stevig bruin tot roze knobbeltje, meestal op een been, dat naar binnen trekt als je het tussen twee vingers knijpt.
PetechiënKleine rode of paarse puntbloedinkjes die plat in de huid liggen en niet wegtrekken bij druk. Het zijn geen bultjes maar kleine bloedinkjes (gezondheid.be).
Gewone moedervlekkenMeestal bruin, rond of ovaal met een gladde rand. Onschuldige moedervlekken veranderen meestal niet.

Ook deze twee zorgen soms voor verwarring. Een klein vers bloeduitstortinkje of een bloedblaar na een stootje (dus niet het 'bloedblaartje' waarmee in Vlaanderen soms een robijnvlekje bedoeld wordt) is donkerrood tot zwart en verdwijnt binnen een paar weken, terwijl een robijnvlekje blijft. En een ouderdomswrat (seborroïsche keratose) of een steelwratje kan huidkleurig of bruin zijn, maar heeft nooit de glazige, felrode kleur van een vaatbultje.

Zie je veel kleine rode puntjes tegelijk op de onderbenen die niet wegtrekken als je erop drukt, dan gaat het niet om robijnvlekjes maar om puntbloedingen. Die kunnen bij een ernstige ziekte horen (gezondheid.be). Voel je je daarbij ziek of heb je koorts, neem dan direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Ben je suf, verward of erg benauwd, bel dan 112.

Wanneer naar de huisarts?

Voor robijnvlekjes zelf hoef je nooit naar de dokter. In Nederland ga je eerst naar de huisarts als (Thuisarts, DermNet):

  • een vlekje groter wordt, van vorm of kleur verandert of een onregelmatige rand krijgt;
  • een vlekje zwart is geworden, of er los van de andere één donker plekje is ontstaan;
  • een vlekje bloedt zonder dat je je hebt gestoten, of een wondje of korstje houdt;
  • een rood bultje nieuw is en groeit (de 3 R's);
  • er in een paar weken tientallen nieuwe vlekjes zijn bijgekomen;
  • één vlekje er heel anders uitziet dan de rest.

De huisarts bekijkt het plekje, soms met een speciaal vergrootglas, en verwijst je zo nodig door naar de dermatoloog (Thuisarts). Wil je alleen weten of een rood vlekje een robijnvlekje is, of zit er een op een plek waar je bh-bandje, riem, kraag of scheermes er steeds langs gaat, dan kan een online consult een goede eerste stap zijn.

Hoe stelt de dermatoloog de diagnose?

Meestal herkent een dermatoloog een robijnvlekje meteen en is geen onderzoek nodig (DermNet). De diagnose kan worden bevestigd met dermatoscopie. Onder de dermatoscoop heeft een robijnvlekje een kenmerkend patroon van rode bolletjes of lobjes, ook wel lacunes genoemd (DermNet).

Een biopt is alleen nodig als de dermatoloog twijfelt, bijvoorbeeld bij een zwart of snel groeiend bultje. Onder de microscoop zie je dan een ophoping van verwijde bloedvaatjes in de bovenste laag van de huid (huidziekten.nl, DermNet). Gewone rode vlekjes zijn goed te beoordelen op duidelijke foto's. Een zwart, groeiend of bloedend bultje moet een arts in het echt met de dermatoscoop bekijken.

Moeten robijnvlekjes behandeld worden?

Nee. Omdat ze onschuldig zijn, is behandeling een keuze. Mensen laten ze meestal weghalen om een van deze redenen (DermNet, Cleveland Clinic):

  • het vlekje zit op een zichtbare plek en stoort je, bijvoorbeeld in het gezicht, in de hals of in het decolleté;
  • het wordt vaak geraakt of geschuurd en gaat dan bloeden;
  • de dermatoloog wil een melanoom uitsluiten. Dan wordt het vlekje zo weggehaald dat het in het laboratorium onderzocht kan worden.

Laat je een robijnvlekje alleen om het uiterlijk weghalen, vraag dan vooraf bij je zorgverzekeraar (in België: je ziekenfonds) na of de behandeling wordt vergoed. Het weghalen zelf gebeurt altijd in het echt, bij een dermatoloog, een huisarts of een huidtherapeut met ervaring. In een online consult hoor je wel of weghalen zinvol is en welke methode bij jouw huid past.

Manieren om robijnvlekjes te verwijderen

  • Elektrocoagulatie: het vlekje wordt na verdoving met een dun elektrisch naaldje dichtgebrand. De stroom sluit ook de bloedvaatjes, en daarom past deze methode goed bij vaatbultjes. Grotere vlekjes worden soms eerst weggeschraapt (huidziekten.nl).
  • Vaatlaser: de laser richt zich specifiek op de bloedvaatjes, die daardoor krimpen (UZ Brussel). Dermatologen gebruiken hiervoor vaak de pulsed dye laser (huidziekten.nl). Direct na de behandeling kan er een paarse plek ontstaan die na een tot twee weken verdwijnt. UZ Brussel adviseert vier weken voor en na de behandeling uit de zon te blijven en een zonnebrandcrème met factor 50+ te gebruiken. Meer lezen over het weghalen van huidplekjes kan op onze pagina over moedervlekken verwijderen.
  • Cryotherapie: bevriezen, meestal met vloeibare stikstof. Eenvoudig, maar soms is een tweede behandeling nodig en er kan een lichtere vlek achterblijven, wat vooral op een donkere huid opvalt.
  • Shave-excisie of wegsnijden: het vlekje wordt na verdoving gelijk met de huid weggeschaafd, of bij grotere plekjes weggesneden of met een stansje uitgenomen (huidziekten.nl). Het weefsel kan dan naar het laboratorium. Dit is de aangewezen methode als het plekje onderzocht moet worden, bijvoorbeeld bij een zwart of afwijkend bultje.

Na elke methode ontstaat een klein korstje dat er een tot twee weken op blijft. Weghalen kan een litteken geven (Cleveland Clinic). Ook een lichtere of donkere verkleuring komt voor, en die is beter te zien op een getinte of donkere huid. Een goed verwijderd robijnvlekje komt meestal niet terug op dezelfde plek, maar volgens de Cleveland Clinic gebeurt dat soms toch. Elders kunnen gewoon nieuwe vlekjes ontstaan.

Wat je beter niet doet

  • Haal een robijnvlekje niet zelf weg. Volgens de Cleveland Clinic hoort alleen een getrainde zorgverlener ze weg te halen. Wegsnijden, afbinden, wegbranden of een online gekochte 'verwijderpen' geeft kans op flink bloeden, een infectie en een litteken. Bovendien verdwijnt dan het plekje dat een dermatoloog had willen bekijken als het toch geen robijnvlekje was.
  • Bloedt een vlekje na krabben of scheren, druk er dan een tijdje stevig op met een schoon gaasje of doekje, zonder tussendoor te kijken. Maak het daarna schoon en doe er een pleister op, net als bij een klein wondje. Gebruik je bloedverdunners, dan kan het langer bloeden. Blijft het bloeden, ook na stevig drukken, bel dan je huisarts of de huisartsenpost.
  • Verwacht niet dat zonnebrandcrème ze voorkomt. Zonbescherming is om andere redenen goed voor je huid, maar robijnvlekjes ontstaan ook op bedekte huid. Volgens de Cleveland Clinic is er geen manier om ze helemaal te voorkomen.

Gaan robijnvlekjes vanzelf weg?

Bijna nooit. Een robijnvlekje blijft, en het aantal neemt met de jaren vaak toe (gezondheid.be). De uitzondering zijn sommige vlekjes uit de zwangerschap, die na de bevalling kleiner kunnen worden of verdwijnen (Cleveland Clinic). Verdwijnt een vlekje, dan is er niets aan de hand. Verandert het op een andere manier, laat het dan bekijken.

Wat kun je nu doen?

Is een plekje zwart geworden, groeit het, bloedt het zonder reden of ziet het er anders uit dan de rest? Maak dan een afspraak met je huisarts, zodat het met een vergrootglas bekeken kan worden. Gaat het om gewone rode vlekjes en wil je weten wat het is, plan dan een online consult met een iDerma-dermatoloog. Je stuurt een paar scherpe foto's, van dichtbij en van iets verder weg, met een korte beschrijving. Je krijgt meestal binnen 24 uur (in het weekend binnen 48 uur) een beoordeling: of het om robijnvlekjes gaat, of weghalen zinvol is en welke methode bij jouw huid past.

Bron van de tweede foto: Assafn, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

Veelgestelde vragen

Zijn robijnvlekjes gevaarlijk?
Nee. Een robijnvlekje is een goedaardige kluwen van kleine bloedvaatjes. Het wordt geen kanker, is niet besmettelijk en hoeft niet behandeld te worden. Het enige echte risico is dat een ander rood bultje voor een robijnvlekje wordt aangezien. Laat daarom een vlekje dat nieuw is, groeit, verandert of uit zichzelf bloedt altijd bekijken.
Kan een robijnvlekje een melanoom worden?
Nee, dat kan niet. Wel kan een melanoom op een robijnvlekje lijken. Het amelanotisch melanoom is rood of roze en heeft weinig of geen bruine kleur, waardoor de bekende ABCDE-regels minder goed werken. Let daarom op de 3 R's: rood, verheven en recent veranderd. Een robijnvlekje blijft juist jarenlang hetzelfde.
Waardoor krijg je robijnvlekjes?
De precieze oorzaak is niet bekend. De belangrijkste factor is ouder worden: vanaf ongeveer 40 jaar komen er duidelijk meer bij. Ook erfelijke aanleg, zwangerschapshormonen en contact met bepaalde chemische stoffen spelen mee. De zon is geen bekende oorzaak, want ze ontstaan ook op bedekte huid, en ze zijn geen teken van een leverziekte.
Mijn robijnvlekje is zwart geworden. Wat betekent dat?
Meestal is het bloed in het vlekje gestold. Dan kleurt het in korte tijd paarszwart of zwart. Dat is onschuldig, maar met het blote oog niet te onderscheiden van een melanoom. Laat het daarom bekijken door je huisarts of een dermatoloog met een dermatoscoop. Blijft er twijfel, dan wordt het weggehaald en in het laboratorium onderzocht.
Kan ik een robijnvlekje zelf weghalen?
Nee. Zelf wegsnijden, afbinden, wegbranden of een verwijderpen van internet gebruiken kan flink bloeden, een infectie en een litteken geven. Bovendien is het plekje dan weg als het toch geen robijnvlekje was. Laat het weghalen over aan een dermatoloog, huisarts of ervaren huidtherapeut.
Komt een weggehaald robijnvlekje terug?
Op dezelfde plek meestal niet, al gebeurt het soms toch. Wel kunnen er elders nieuwe vlekjes ontstaan, omdat het aantal met de leeftijd toeneemt. Je kunt ze dan in een volgende behandeling laten weghalen.
Wat doe ik als een robijnvlekje gaat bloeden?
Druk er een tijdje stevig op met een schoon gaasje of doekje, zonder tussendoor te kijken. Maak het daarna schoon en doe er een pleister op. Gebruik je bloedverdunners, dan duurt het vaak langer. Blijft het bloeden, ook na stevig drukken, bel dan je huisarts of de huisartsenpost. Bloedt een vlekje steeds opnieuw, dan kun je overwegen het te laten weghalen.
Nog twijfels?

Een dermatoloog stelt een plan op, speciaal voor jouw huid.

Niet zomaar een crème uit de winkel — de diagnose van een gecertificeerde specialist en een persoonlijk behandelplan, binnen 24 uur.

Consult starten
Persoonlijk behandelplan
24 u
Diagnose
Behandelplan
Voorschriften
iDerma
Gecertificeerd dermatoloog

Geschreven door

Anna Tunkeviča

Medische inhoud beoordeeld door

Eglė Zinkevičienė(Arts-dermatoloog)

Onze andere artikelen

Rode, schilferige en ontstoken huid van atopisch eczeem op de onderarm en pols

Constitutioneel eczeem (atopisch eczeem): symptomen, oorzaken en behandeling

Constitutioneel eczeem (atopisch eczeem) geeft jeuk, een droge huid en terugkerende opflakkeringen. Lees over de oorzaken, symptomen en verzorging.
Groepjes gordelroosblaasjes met roodheid over de nek en schouder

Gordelroos (herpes zoster): symptomen, oorzaken en behandeling

Gordelroos geeft een pijnlijke blaasjesuitslag aan een kant van het lichaam. Ontdek de symptomen, oorzaken, besmettelijkheid en behandelopties bij iDerma.
Een verheven, wratachtige seborroïsche keratose met een ruw oppervlak op de huid, op afstand beoordeeld.

Ouderdomswratten (seborroïsche keratose): herkennen, oorzaken en behandeling

Ouderdomswrat (seborroïsche keratose): een onschuldig bruin plekje. Zo herken je hem, zie je het verschil met huidkanker en kies je hoe je hem weghaalt.
Handrug met schilferende, roze verheven plekken die kenmerkend zijn voor lichen planus.

Lichen planus: paarse bultjes, witte lijntjes in de mond en nagelafwijkingen

Lichen planus geeft jeukende, paarsrode platte bultjes en witte lijntjes in de mond. Niet besmettelijk en op de huid meestal binnen 2 jaar over.